Poczucie, że coś nam się należy
Mowa zachęca, by podchodzić do praktyki Dhammy z wdzięcznością, a nie z poczuciem, że coś nam się należy. Nasze życie i możliwość praktyki zależą od pracy, poświęcenia i szczodrości innych, a świadomość tego długu pomaga przezwyciężać samozadowolenie i podejmować potrzebny wysiłek. Rozwijając szczodrość, przestrzegając wskazań i medytując, spłacamy ten dług oraz pomagamy zachować nauki Dhammy dla kolejnych pokoleń.
Nagranie
Tekst mowy
Niektóre teksty, które recytujemy wieczorem, mają nas inspirować, inne zaś ostrzegać, pomagać nam twardo stąpać po ziemi i chronić przed zagubieniem się w abstrakcjach, w ideach, które niewiele mają wspólnego z naszą obecną sytuacją.
Tak jest z tekstem o podstawowych środkach do życia. Ma nam przypominać – dzień po dniu – że przychodząc na świat, mamy ogromne potrzeby. Masz ciało, które potrzebuje pożywienia, odzieży, schronienia i lekarstw, ale nie rodzisz się z prawem do tych rzeczy. Gdyby rzeczywiście ci się należały, pojawiałyby się same. To, że w dzieciństwie „wydają się” pojawiać same, zawdzięczamy opiece rodziców. Oznacza to jednak, że to „oni” muszą wykonywać dodatkową pracę, by zaspokoić potrzeby tej wielkiej, ziejącej pustki, którą właśnie wydali na świat. Dorastając więc, nie tylko dźwigasz ogromny ciężar potrzeb, lecz także masz wielki dług wobec innych ludzi za ich dobroć i pracę. Ważne, by o tym pamiętać.
Jednym z celów tej recytacji jest wzbudzenie poczucia saṃvegi. Myślisz o całym cierpieniu związanym z zapewnieniem nam pożywienia potrzebnego do podtrzymania tego ciała, a także odzieży, schronienia i lekarstw. Nie chodzi tylko o pracę, którą sami wykonaliśmy, by zdobyć te rzeczy, lecz także o całą pracę i poświęcenia innych istot, dzięki którym możemy je mieć.
Przystępujemy zatem do praktyki z ogromnym długiem. Buddha zachęca nas do wdzięczności wobec wszystkich, którzy nas wspierali – zarówno materialnie, jak i w praktyce Dhammy – ponieważ w przeciwnym razie popadamy w samozadowolenie.
Jest takie powiedzenie, że wdzięczność jest oznaką dobrego człowieka. Jeśli nie doceniasz dobroci innych ludzi, trudno ci zdobyć się na dodatkowy wysiłek potrzebny do tego, by samemu być dobrym człowiekiem. Zatrzymaj się więc każdego dnia i zastanów nad swoimi długami wobec innych oraz nad tym, jak mógłbyś je spłacić. Powinieneś zatem przystępować do praktyki nie z poczuciem, że coś ci się należy, lecz ze świadomością, jak bardzo potrzebujesz praktyki Dhammy, by pomogła ci spłacić długi, które z biegiem czasu zaciągałeś.
Spójrz na nasz klasztor. Powstał dzięki szczodrości bardzo wielu różnych ludzi. Hojnie dzielili się pieniędzmi, czasem i siłami. Wszystko, co tu mamy, jest wynikiem czyjejś szczodrości. Ten dług jest jednym z powodów, dla których musimy naprawdę angażować się w praktykę, być jej oddani i nie popadać w samozadowolenie. Jak powiedział kiedyś Buddha, jedynymi ludźmi na tym świecie, którzy rzeczywiście nie mają żadnych długów, są arahanci. Dopóki nie osiągnęliśmy tego stanu, nadal mamy dług wobec innych ludzi, wobec innych istot wokół nas. Rozwijając dobro – przez własną szczodrość, przestrzeganie wskazań czy medytację – pomagamy spłacać ten dług.
Jednocześnie chodzi o to, by utrzymać te nauki przy życiu. Musisz mieć świadomość, jak cenne są nauki Dhammy. Istoty nie spotykają Dhammy w każdym życiu. Bywają całe eony, podczas których świat nie ma o niej najmniejszego pojęcia. Urodziliśmy się w czasach, gdy Dhamma jest wciąż żywa. Nadal są ludzie, którzy praktykują. Świat nie jest pozbawiony arahantów. Doceń więc tę możliwość. Pomyśl o długu wdzięczności wobec wszystkich ludzi, którzy utrzymywali te nauki przy życiu, i rób, co możesz, by zachować je dla tych, którzy przyjdą po tobie.
Czytanie historii buddyzmu bywa dość przygnębiające, gdy widzimy, jak ludzie naginają Dhammę do innych potrzeb, innych celów, innych idei. A jednak zawsze znajdują się ludzie, którzy rozumieją prawdziwy cel Dhammy i starają się przywrócić tradycji właściwy kierunek. Pomyśl jednak o wszystkich trudnościach, z jakimi się mierzą – tak jak Ajaan Mun. W jego czasach tradycja leśna podupadła. Tworzyli ją głównie mnisi, którzy wędrowali, recytując magiczne zaklęcia i sprzedając ludziom amulety. Był to rodzaj działalności zarobkowej. On jednak połączył Vinayę z praktyką leśną i w ten sposób odkrył na nowo drogę do Przebudzenia.
W tamtym czasie tajska hierarchia buddyjska uznała, że droga do Nibbāny jest zamknięta. Wydawało się, że nikt nią nie podąża – takie było oficjalne stanowisko. Przeprowadzono nawet badanie klasztorów medytacyjnych, by tego dowieść. Ajaan Mun musiał samodzielnie wykazać, że to nieprawda. Możesz więc sobie wyobrazić, z czym się mierzył: nie tylko z własnymi skalaniami umysłu, lecz także z dezaprobatą urzędników państwowych i władz religijnych. Czytając jego biografię, poznajesz zaledwie niewielką część trudności, przez które przeszedł. Staraj się więc rozwijać wdzięczność za to, czego dokonał, abyś również mógł podtrzymywać Dhammę we własnej praktyce. Nie wprowadzaj do Dhammy takich zmian, które ktoś w przyszłości będzie musiał naprawić.
Najlepiej byłoby, gdybyśmy zwracali się ku Dhammie nie z poczuciem, że coś nam się należy, lecz z wdzięcznością – ze świadomością jej wagi i tego, czego wymaga się od nas, byśmy mogli jej sprostać. Gdy mamy takie nastawienie, nasza praktyka Dhammy naprawdę zaczyna przynosić rezultaty. Wiele się od nas wymaga, ale jeśli jesteśmy przekonani o znaczeniu Dhammy, będziemy gotowi podjąć każdy niezbędny wysiłek.
Ajaan Fuang powiedział mi kiedyś, że jednym z głównych powodów, dla których praktykował, było to, że urodził się w ubogiej rodzinie. Nie radził sobie dobrze w szkole, wcześnie został sierotą, a dorastając, nie miał po prostu niczego, czym mógłby się wykazać jako człowiek. Jeśli chcesz dojść do czegoś w tajskim społeczeństwie, musisz mieć wiele dobrych znajomości. On jednak nie miał znajomości ani niczego innego, na czym mógłby się oprzeć. Uświadomił sobie, że jego jedyną nadzieją na jakiekolwiek szczęście jest rozwijanie dobra, które może przynieść praktyka Dhammy. Oddał się jej więc całkowicie i właśnie to skupienie na jednym celu pozwoliło mu osiągnąć to, co osiągnął.
Zwracając się ku Dhammie, potrzebujemy głębokiej świadomości jej znaczenia – i głębokiej świadomości tego, jak bardzo jej potrzebujemy. Zwracamy się ku niej nie dlatego, że nam się należy, lecz dlatego, że mamy dług: wobec rodziców, wobec wszystkich innych żywych istot, które przyczyniły się do tego, że mamy teraz ciało i nadal żyjemy. Wielu ludzi mówi o wzajemnych powiązaniach jako o czymś wspaniałym, ale wiąże się z nimi wiele długów do spłacenia.
Staraj się myśleć o tym tak, byś chciał spłacać te długi i robił to z radością – rozumiejąc, że trzeba je spłacić, i ciesząc się, że znalazłeś na to sposób. Niech to motywuje cię do utrzymywania praktyki Dhammy na właściwym torze i do tego, by pozostać jej oddanym. W ten sposób odnosisz korzyść. Zyskujesz wszystkie korzyści, jakie może przynieść praktyka, a ludzie wokół ciebie również pełniej dostrzegają jej dobrodziejstwa.
Źródło i licencja
- Oryginalny tytuł
- A Sense of Entitlement
- Nota
- Polska wersja została przygotowana w ramach niezależnego projektu edukacyjnego. Więcej o sposobie pracy: O projekcie.